QUAN HỆ HỮU NGHỊ VĨ ĐẠI, ĐOÀN KẾT ĐẶC BIỆT, HỢP TÁC TOÀN DIỆN, GẮN KẾT CHIẾN LƯỢC VIỆT NAM - LÀO: NHỮNG KẾT QUẢ NỔI BẬT GIAI ĐOẠN 2022 - 2026
Phát huy truyền thống hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện được các thế hệ lãnh đạo và Nhân dân hai nước dày công vun đắp, giai đoạn 2022 - 2026, quan hệ Việt Nam - Lào tiếp tục phát triển ổn định, ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả trên tất cả các lĩnh vực.
Dưới sự lãnh đạo của hai Đảng, sự điều hành của hai Nhà nước và sự tham gia tích cực của các ban Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận, các tổ chức chính trị - xã hội, địa phương, lực lượng vũ trang, doanh nghiệp và Nhân dân hai nước, các thỏa thuận cấp cao, hiệp định, nghị định thư, chương trình và kế hoạch hợp tác được triển khai ngày càng đồng bộ. Những kết quả đạt được tiếp tục khẳng định tính đặc biệt, thủy chung, tin cậy và lâu dài của quan hệ Việt Nam - Lào, đồng thời tạo thêm những nền tảng mới cho hợp tác trong giai đoạn tiếp theo.
Đặc biệt, tháng 12/2025, trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Lào của Tổng Bí thư Tô Lâm, hai bên đã thống nhất bổ sung nội hàm “gắn kết chiến lược” vào khuôn khổ quan hệ hai nước, thành “Hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược”. Đây là bước phát triển mới, quan trọng, phản ánh yêu cầu tăng cường gắn kết lợi ích và hỗ trợ lẫn nhau giữa hai nước trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đồng thời mở rộng không gian hợp tác sang kết nối hạ tầng, năng lượng, thương mại, đầu tư, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.
Quan hệ chính trị, đối ngoại tiếp tục được củng cố, nâng tầm và đi vào chiều sâu
Giai đoạn 2022 - 2026, quan hệ chính trị Việt Nam - Lào tiếp tục được duy trì thường xuyên, củng cố vững chắc và có bước phát triển mới về chất, khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của quan hệ Đảng, Nhà nước và Nhân dân hai nước. Hai bên duy trì trao đổi, tiếp xúc cấp cao thường xuyên; các chuyến thăm, hội đàm, điện đàm và gặp gỡ giữa lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai Nhà nước được triển khai liên tục, qua đó tăng cường tin cậy chính trị, thống nhất định hướng lớn và kịp thời thúc đẩy, tháo gỡ những vấn đề trong quan hệ song phương.
Quan hệ giữa các cơ quan Đảng, Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương và tổ chức chính trị - xã hội hai nước ngày càng được mở rộng. Các cơ chế hợp tác song phương, nhất là Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Lào, tham vấn chính trị, trao đổi giữa các cơ quan đối ngoại, quốc phòng, an ninh tiếp tục được duy trì, góp phần cụ thể hóa các thỏa thuận cấp cao và tăng cường phối hợp trên nhiều lĩnh vực. Hai bên cùng tổ chức các hội thảo, trao đổi lý luận, chia sẻ kinh nghiệm về xây dựng Đảng, phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng hệ thống chính trị và quản lý nhà nước, qua đó tăng cường sự hiểu biết và chia sẻ kinh nghiệm giữa hai nước.
Đặc biệt, nội hàm quan hệ hai nước tiếp tục được bổ sung, phát triển phù hợp với yêu cầu của giai đoạn mới. Sau chuyến thăm cấp Nhà nước tới Lào của Tổng Bí thư Tô Lâm tháng 12/2025, hai bên thống nhất xác định quan hệ Việt Nam - Lào là “Hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược”. Đây là bước phát triển quan trọng, phản ánh sự gắn bó ngày càng chặt chẽ giữa hai nước không chỉ về lịch sử, chính trị và tình cảm, mà còn về lợi ích phát triển, kết nối kinh tế, chiến lược và tương lai của hai quốc gia.
Trên bình diện đa phương, hai nước tiếp tục phối hợp chặt chẽ và ủng hộ lẫn nhau tại ASEAN, Liên hợp quốc và các cơ chế hợp tác khu vực, tiểu vùng, góp phần củng cố đoàn kết ASEAN, phát huy vai trò trung tâm của ASEAN và duy trì môi trường hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực. Việt Nam tích cực ủng hộ Lào trong việc đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2024 và Chủ tịch AIPA-45, thể hiện sự gắn bó, tin cậy và hỗ trợ lẫn nhau giữa hai nước trên các diễn đàn khu vực và quốc tế.
Những kết quả trên cho thấy quan hệ chính trị, đối ngoại tiếp tục là nền tảng vững chắc và động lực định hướng toàn diện cho quan hệ Việt Nam - Lào, tạo cơ sở chính trị thuận lợi để hai bên mở rộng hợp tác thực chất trong các lĩnh vực kinh tế, quốc phòng - an ninh, giáo dục - đào tạo, văn hóa, khoa học - công nghệ, giao thông, năng lượng và kết nối giữa hai nền kinh tế.
Hợp tác quốc phòng, an ninh được tăng cường, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định
Hợp tác quốc phòng, an ninh tiếp tục được xác định là một trong những trụ cột quan trọng của quan hệ Việt Nam - Lào, được triển khai đồng bộ, thực chất và ngày càng đi vào chiều sâu. Hai bên duy trì thường xuyên trao đổi đoàn, đối thoại, tham vấn và các cơ chế hợp tác; tăng cường phối hợp bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, ma túy và các loại tội phạm mới nổi.
Hai nước tiếp tục phối hợp xây dựng đường biên giới Việt Nam - Lào hòa bình, hữu nghị, ổn định, hợp tác và phát triển; tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho Nhân dân khu vực biên giới, phối hợp quản lý, bảo vệ đường biên, mốc giới và thúc đẩy giao lưu Nhân dân. Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt Nam - Lào lần thứ ba năm 2026 tiếp tục khẳng định hiệu quả của mô hình hợp tác này, góp phần củng cố lòng tin, tăng cường đoàn kết và xây dựng khu vực biên giới ổn định, phát triển.
Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Lào tiếp tục được hai bên phối hợp triển khai. Từ năm 2022 đến 2026, hai bên đã quy tập và hồi hương 916 bộ hài cốt liệt sĩ và quân tình nguyện Việt Nam hy sinh tại Lào. Nhiều địa danh, di tích gắn với lịch sử liên minh chiến đấu Việt Nam - Lào được quan tâm bảo tồn, tôn tạo. Việc Lào công nhận đường Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh trên đất Lào là Di tích lịch sử quốc gia năm 2025 là một dấu mốc có ý nghĩa, góp phần khẳng định và lan tỏa giá trị lịch sử của liên minh chiến đấu và tình đoàn kết đặc biệt giữa hai dân tộc.
Hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư có bước phát triển tích cực, ngày càng gắn kết lợi ích hai nước
Hợp tác kinh tế tiếp tục được hai bên quan tâm thúc đẩy, từng bước trở thành nền tảng vật chất quan trọng góp phần củng cố quan hệ chính trị đặc biệt. Việt Nam duy trì vị trí là một trong những nhà đầu tư lớn tại Lào. Tính đến hết tháng 7 năm 2026, Việt Nam có khoảng 300 dự án đầu tư tại Lào với tổng vốn đăng ký khoảng 7,04 tỷ USD; riêng 7 tháng đầu năm 2026 có 20 dự án mới với tổng vốn khoảng 638,3 triệu USD, tăng hơn 4 lần so với cùng kỳ năm 2025.
Thương mại song phương có xu hướng tăng trưởng tích cực, đạt khoảng 2,98 tỷ USD năm 2025, tăng 32,7% so với năm 2024; 6 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 1,3 tỷ USD. Hai bên tiếp tục triển khai các hiệp định, cơ chế tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư; thúc đẩy thanh toán bằng đồng nội tệ và kết nối thanh toán QR, tăng cường xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp và phấn đấu nâng kim ngạch thương mại lên 5 tỷ USD trong thời gian tới và hướng tới 10 tỷ USD trong những năm tiếp theo.
Cùng với mở rộng quy mô, hợp tác kinh tế đang từng bước chuyển từ quan hệ thương mại, đầu tư đơn thuần sang liên kết chuỗi giá trị và kết nối hai nền kinh tế, tập trung vào các lĩnh vực có lợi thế và ý nghĩa chiến lược như năng lượng, khoáng sản, nông nghiệp, công nghiệp chế biến, logistics, hạ tầng và thương mại biên giới.
Kết nối hạ tầng chiến lược được thúc đẩy, từng bước hình thành không gian liên kết Việt Nam - Lào
Một điểm nhấn nổi bật trong giai đoạn 2022 - 2026 là hợp tác kết nối hạ tầng ngày càng được đặt ở vị trí chiến lược, với mục tiêu tăng cường kết nối hai nền kinh tế, mở rộng không gian phát triển và tạo các hành lang kinh tế mới giữa Lào với Việt Nam và khu vực.
Hai bên thúc đẩy các dự án quan trọng như đường cao tốc Hà Nội - Viêng-chăn, tuyến đường sắt Viêng-chăn - Vũng Áng, hệ thống cảng Vũng Áng và các trung tâm logistics, cùng các dự án kết nối năng lượng. Đặc biệt, ngày 31/3/2026, Chính phủ Lào và Công ty TNHH Đường sắt Lào - Việt ký thỏa thuận nhượng quyền đối với đoạn Thà-khẹc - Mụ Gia, tạo bước tiến mới trong việc triển khai tuyến đường sắt kết nối Lào với cảng Vũng Áng của Việt Nam.
Các dự án kết nối này có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi giao thông đơn thuần, góp phần chuyển Lào từ quốc gia “không có biển” thành quốc gia “kết nối với biển”, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường quốc tế thông qua Việt Nam, đồng thời tạo thêm động lực phát triển cho các tỉnh miền Trung Việt Nam và các địa phương của Lào dọc hành lang kết nối.
Hợp tác năng lượng ngày càng thực chất, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững
Hợp tác năng lượng tiếp tục là lĩnh vực có nhiều tiềm năng và lợi ích bổ trợ giữa hai nước. Hai bên tăng cường hợp tác trong thủy điện, điện gió, điện mặt trời, truyền tải điện và mua bán điện, từng bước mở rộng từ khai thác tiềm năng thủy điện sang các nguồn năng lượng tái tạo.
Việt Nam tiếp tục nhập khẩu điện từ Lào; đồng thời hai bên thúc đẩy các dự án đường dây truyền tải, trong đó có định hướng phát triển các tuyến truyền tải công suất lớn, góp phần nâng cao khả năng kết nối hệ thống điện hai nước. Hợp tác về điện, than, năng lượng tái tạo và kho dự trữ nhiên liệu chiến lược ngày càng gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, ổn định sản xuất và tăng cường khả năng chống chịu của nền kinh tế.
Nông nghiệp, công nghiệp và đầu tư của doanh nghiệp từng bước hình thành các mô hình hợp tác có quy mô lớn
Hợp tác trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp và công nghiệp chế biến tiếp tục được mở rộng, theo hướng chuyển từ hỗ trợ kỹ thuật, thương mại nông sản sang đầu tư sản xuất quy mô lớn, ứng dụng công nghệ và hình thành chuỗi giá trị. Một số doanh nghiệp Việt Nam triển khai các dự án trong lĩnh vực nông nghiệp, chăn nuôi, cây công nghiệp, chế biến và logistics tại Lào, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.
Các doanh nghiệp Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò là cầu nối quan trọng trong quan hệ kinh tế hai nước, đồng thời góp phần đưa công nghệ, phương thức quản trị và kinh nghiệm sản xuất của Việt Nam vào các lĩnh vực mà Lào có tiềm năng, qua đó tạo thêm dư địa để nâng cao chất lượng và tính bền vững của hợp tác kinh tế.
Giáo dục, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực tiếp tục là lĩnh vực hợp tác có ý nghĩa chiến lược
Hợp tác giáo dục - đào tạo được duy trì ở quy mô lớn, tiếp tục được xác định là một trong những lĩnh vực hợp tác đặc biệt, có ý nghĩa lâu dài đối với quan hệ hai nước. Hai bên triển khai các thỏa thuận về hợp tác giáo dục, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực; tăng cường đào tạo cán bộ, lưu học sinh, đào tạo tiếng Việt và tiếng Lào; phối hợp xây dựng, hoàn thiện chương trình, giáo trình và nâng cao năng lực quản lý giáo dục.
Việt Nam tiếp tục dành số lượng lớn học bổng cho cán bộ, sinh viên Lào. Năm 2026, Việt Nam dự kiến dành 1.300 suất học bổng cho Lào tại hơn 170 cơ sở đào tạo, trong khi Lào dành 60 suất học bổng cho sinh viên Việt Nam. Đội ngũ giáo viên Việt Nam sang công tác tại Lào tiếp tục góp phần hỗ trợ đào tạo tiếng Việt, nâng cao chất lượng giáo dục và tăng cường giao lưu giữa thế hệ trẻ hai nước. Dự án Trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt Nam được hai bên tích cực phối hợp triển khai, hướng tới trở thành một biểu tượng mới của hợp tác đào tạo nguồn nhân lực.
Văn hóa, lịch sử, du lịch và giao lưu Nhân dân ngày càng trở thành cầu nối bền vững giữa hai dân tộc
Hợp tác văn hóa, thông tin, thể thao, du lịch và giao lưu Nhân dân tiếp tục được triển khai phong phú, góp phần nuôi dưỡng tình cảm hữu nghị và sự gắn bó giữa các thế hệ Việt Nam - Lào. Hai bên duy trì các Tuần Văn hóa, các hoạt động giao lưu thanh niên, phụ nữ, địa phương và Nhân dân; tăng cường bảo tồn, tôn tạo các di tích lịch sử và địa điểm gắn với quan hệ hai nước.
Việc Lào công nhận đường Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh trên đất Lào là Di tích lịch sử quốc gia, UNESCO ghi danh Vườn quốc gia Hin Nặm-nò của Lào vào Danh mục Di sản thế giới năm 2025, cùng các hoạt động tại Công viên Hữu nghị Việt Nam - Lào và Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Lào là những kết quả có ý nghĩa trong việc gìn giữ và lan tỏa các giá trị lịch sử, văn hóa của hai dân tộc.
Hợp tác y tế, khoa học - công nghệ và các lĩnh vực mới từng bước mở rộng
Hợp tác y tế tiếp tục được triển khai thiết thực, trong đó các cơ sở y tế Việt Nam hỗ trợ khám, chữa bệnh, đào tạo cán bộ và chuyển giao kỹ thuật cho Lào; một số lĩnh vực kỹ thuật cao được tăng cường hợp tác, góp phần nâng cao năng lực hệ thống y tế của Lào.
Cùng với đó, hai nước bắt đầu mở rộng hợp tác sang chuyển đổi số, khoa học - công nghệ, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, đào tạo nhân lực và đổi mới sáng tạo, phù hợp với yêu cầu phát triển mới. Việt Nam tích cực hỗ trợ Lào xây dựng, áp dụng và triển khai hệ thống dữ liệu dân cư và căn cước công dân, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số, hiện đại hóa công tác quản lý dân cư và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước của Lào. Dự án này được phía Lào đánh giá cao, thể hiện hiệu quả thiết thực của hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực công nghệ, quản lý và chuyển đổi số. Đây là hướng hợp tác có tiềm năng tạo thêm động lực cho quan hệ Việt Nam - Lào trong giai đoạn tới, bổ sung những nội dung mới vào các lĩnh vực hợp tác truyền thống.
Hợp tác giữa các địa phương và giao lưu Nhân dân ngày càng sâu rộng
Quan hệ hợp tác giữa các địa phương, nhất là các tỉnh có chung đường biên giới, tiếp tục được mở rộng với nhiều hình thức phong phú, từ phối hợp quản lý biên giới, thương mại, đầu tư, giáo dục, y tế đến giao lưu văn hóa, thể thao và Nhân dân. Các hoạt động kết nghĩa, giao lưu giữa các tỉnh, thành phố và cộng đồng dân cư hai bên biên giới góp phần đưa quan hệ hữu nghị đặc biệt từ cấp Trung ương đến cơ sở, tạo sự gắn bó trực tiếp giữa Nhân dân hai nước.
Cùng với đó, hợp tác giữa các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể, doanh nghiệp và các tổ chức nhân dân tiếp tục được duy trì, tạo nên mạng lưới quan hệ rộng khắp, góp phần củng cố nền tảng xã hội và sự đồng thuận lâu dài cho quan hệ Việt Nam - Lào.
Việt Nam tiếp tục dành sự hỗ trợ thiết thực, góp phần cùng Lào phát triển kinh tế - xã hội
Trong giai đoạn 2022 - 2026, Việt Nam tiếp tục dành nguồn lực hỗ trợ Lào thông qua viện trợ không hoàn lại, các chương trình, dự án hợp tác và hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, tập trung vào những lĩnh vực thiết yếu và có ý nghĩa lâu dài, tiếp tục thể hiện tinh thần hỗ trợ, chia sẻ và đồng hành của Việt Nam với Lào trong quá trình phát triển.
Các chương trình, dự án hỗ trợ ngày càng được định hướng gắn với nhu cầu phát triển thực tế của Lào, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, đồng thời góp phần tăng cường năng lực quản trị, phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy kết nối kinh tế giữa hai nước.
Có thể khẳng định, giai đoạn 2022 - 2026 đã ghi nhận những kết quả hợp tác toàn diện, sâu rộng và ngày càng thực chất giữa Việt Nam và Lào trên tất cả các kênh và lĩnh vực. Trong đó, quan hệ chính trị tiếp tục giữ vai trò nền tảng; quốc phòng - an ninh là trụ cột quan trọng; hợp tác kinh tế, kết nối hạ tầng và năng lượng ngày càng trở thành những động lực vật chất; giáo dục - đào tạo, văn hóa và giao lưu Nhân dân tiếp tục củng cố nền tảng xã hội của quan hệ hai nước.
Đặc biệt, việc từng bước hình thành các dự án kết nối chiến lược và bổ sung nội hàm “gắn kết chiến lược” đã tạo dấu ấn mới, đưa quan hệ Việt Nam - Lào ngày càng gắn bó chặt chẽ cả về chính trị, kinh tế, an ninh, phát triển và lợi ích lâu dài của hai dân tộc.
Phát huy những kết quả đạt được, tình hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện và gắn kết chiến lược Việt Nam - Lào tiếp tục là nền tảng quan trọng để hai nước tăng cường hợp tác, cùng phát triển, góp phần gìn giữ hòa bình, ổn định và thịnh vượng của mỗi quốc gia cũng như trong khu vực
